Cao quy ban

Hỏi: Tôi nghe nói ngoài các loại cao có tác dụng chữa bệnh phổ biến như cao hổ, cao khỉ, cao trăn…, người ta còn nấu cao rùa. Xin bác sĩ cho biết cách nấu và loại cao này có công dụng ra sao?

(Lê Văn Út – Cà Mau)

cao-quy-ban

Trả lời: Quy bản còn có tên là yếm rùa, kim quy, quy giáp, cao yếm rùa.

Tên khoa học Chinemys (Geoclemys) recvesil (Gray).

Thuộc họ Rùa Testudinidae.

Người ta dùng yếm của con rùa hay quy bản, Carapax testudinis và cao chế từ yếm rùa (Colla carapacis Testudinis), còn gọi là cao quy bản hay quy bản giao.

  1. Mô tả con rùa

Rùa là một con vật thường sống ở dưới nước, có 4 chân, đuôi ngắn, khi gặp nguy hiểm có thể rụt cả đầu, chân và đuôi vào trong mu (lưng) và yếm (bụng) rùa. Mu rùa hay mai rùa cũng như yếm rùa là những vỏ rất cứng. Rùa thường ăn cá con hoặc sâu bọ, nhưng có thể nhịn ăn rất lâu mà không chết.

  1. Phân bố, săn bắt và chế biến

Ở nước ta, đâu đâu cũng có rùa, nhưng nhiều nhất là tại các tỉnh có nhiều ao hồ. Rùa còn sống ở nhiều nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên v.v…

Khi bắt được rùa, có khi người ta đập chết ngay bóc lấy yếm, cạo hết thịt, rửa sạch, phơi khô. Trên thị trường Trung Quốc, người ta gọi loại yếm rùa này là “huyết bản”. Còn nếu bắt được rùa, nấu chín rồi mới bóc lấy yếm, lọc bỏ hết gân thịt thì người ta gọi là “thang bản”.

Có thể thu hoạch quy bản quanh năm, nhưng nhiều nhất vào các tháng 8-12.

Muốn chế cao quy bản, người ta tiến hành như sau: Trước hết đem ngâm yếm rùa vào nước để gân thịt còn sót lại rữa ra rồi cạo cho tróc hết. Có khi đun chín để loại thịt cho dễ. Sau đó dùng nước rửa sạch cho đến khi hết mùi. Phơi khô, đập nhỏ, đun với nước nấu ba ngày ba đêm như nấu cao ban long. Lọc loại bỏ bã, nước lọc được đem cô đặc, đổ vào khuôn, để nguội cắt thành từng miếng to nhỏ tùy ý.

  1. Công dụng và liều dùng

Quy bản và cao quy bản còn là một vị thuốc dùng trong phạm vi nhân dân. Theo kinh nghiệm Ðông y, quy bản là một vị thuốc bổ thận âm chữa ho lâu, di tinh, bạch đới, khí hư; Chân tay, lưng gối đau nhức.

Còn dùng chữa lỵ kinh niên, sốt rét lâu ngày, cơ thể suy nhược, băng huyết, các bệnh trước và sau khi sinh nở, trẻ con yếu xương.

Về mặt kinh lạc, theo Mậu Hy Ung (một tác giả cổ), quy bản đi vào kinh túc thiếu âm, là thuốc bổ tâm kinh.

Liều dùng: Ngày uống 12-24g quy bản dưới dạng thuốc sắc, thuốc viên hay thuốc bột.

Cao quy bản: Ngày uống 10-15g, chia làm 3 lần.

Theo tài liệu cổ, quy bản có vị ngọt, mặn, tính hàn, vào 4 kinh thận, tâm, can và tỳ. Có tác dụng bổ tâm thận, tư âm, dùng chữa thận âm không đủ, trong xương đau nhức, di tinh, đới hạ, băng lậu, lưng gối đau yếu, lỵ lâu ngày. Những người âm hư không nhiệt không dùng được.

Ðơn thuốc có quy bản

  1. Ðơn thuốc bổ chữa bệnh ho lâu ngày: Quy bản sao cát cho dòn, tán nhỏ 100g, đảng sâm 100g sao thơm tán nhỏ. Hai vị trộn đều, ngày uống 3 lần, mỗi lần 1-2g.
  2. Ðơn thuốc chữa sốt rét lâu ngày: Quy bản 200g, sao vàng dòn tán nhỏ, hùng hoàng (As2S2) 50g tán nhỏ, hà thủ ô 200g. Trộn đều, thêm mật ong làm thành viên 0,3g. Ngày uống 5-10g, chia 3 lần uống trong ngày.

ÐỖ TẤT LỢI
Nguồn: ykhoa